عصمت امام علی (ع) و استغفار در دعا

یکی از صفات پیامبران و ائمه (ع) و شخص امام علی(ع)، «عصمت» است. عصمت ملکه ای علمی و عملی است که انسان را از جهل، خطا، سهو، نسیان و مغالطه در اندیشه و تفکر نگه می دارد؛ بنابراین، معصوم، هم در بخش علم، از فهم ناصحیح به دور است و هم در بخش عمل، محفوظ از کار ناروا است.[۱] به همین دلیل است که این حضرات لیاقت و شایستگی مقام والای امامت را داشتند و به این مقام منصوب شدند.

ائمه طاهرین (ع) عصارۀ نظام آفرینش و مظهر هدایت خدایند؛ نه تنها کار، گفتار و سکوت آنان هدایت است که میزان هدایتند و با این میزان، ضلالت و گمراهی و ایمان و کفر مشخص می شود. از این رو، سخن و سیرۀ ایشان برای هرکسی و هر سالک به سوی خدا، حجت و دلیل است؛ زیرا آنان معصوم اند و در سیره معصوم(ع) هیچ گونه شائبه گمراهی و گناه نیست و این مطلبی است که با ادلۀ نقلی و عقلی در جای خودش ثابت شده است.

 

اما این که در دعاهای رسیده از اهل بیت (ع) می بینیم که آنها از خداوند طلب آمرزش می کنند و یا خود را گناهکار می دانند؛ مثلاً امیرالمؤمنین (ع) در مناجاتش می فرماید:  «پروردگارا در آن حالی که غفلت مرا گرفته است ای کاش می دانستم حالم چگونه است؟ آیا از من رویگردانی یا به من نظر داری؟»؛ نه بواسطه این است که معصوم گناه می کند، بلکه باید گفت غفلت دارای مراتبی است، آن مرتبه ای که مربوط به معصوم است، ما عاجز از ادراک آن هستیم زیرا وقتی که امام معصوم سرگرم خوراک خوردن یا سخن گفتن با این و آن است، با آن توجه تامّی که در نماز دارد، یکسان نیست و این کمبود را برای خود، غفلت و ذنب می شمارد و از آن طلب آمرزش می نماید. و این به خاطر عظمت مقام و دوام عبودیت و ادب تام آنان است که در برخی از حالات که لازمه مقام بشری است میسّر نمی شده، لذا این حالت های بشری را برای خود گناه می شمرده اند. و گرنه آنان از هر گناه کبیره و صغیره و مکروه معصومند.[2] معصومین (ع) گرچه همواره با ابلیس  و دیگر شیاطین درگیر و در چالش های اخلاقی و معنوی بودند اما به توفیق الاهی هیچ گاه نلغزیدند چنان که قرآن مجید در باره پیامبر می فرماید :«و چیزی نمانده بود که تو را از آن چه به سوی تو وحی کردیم گمراه کنند تا غیر از آن را بر ما ببندی و در آن صورت تو را به دوستی خود بگیرند و اگر تو را استوار نمی داشتیم قطعاً نزدیک بود کمی به سوی آنان متمایل شوی».[3] بنا بر این گناهی که معصومان (ع) راه گریزی از آن ندارند و برای جبران آن ناله سر می دهند، آلودگی به محرّمات الاهی نیست؛ بلکه از آن جهت که هر که در درگاه الاهی مقرب تر است،خداوند معیار سنجش اعمال او را دقیق تر قرار داده و او به خاطر عظمت مقام چیزی را گناه می شمارد که دیگران به سادگی از کنار آن می گذرند.[4] چنان که مرحوم اربلی فرموده است: «پیامبران و امامان – که سلام خدا بر آنان باد- همواره در یاد خدا به سر می بردند و در بالاترین مراتب قرب الاهی ره می سپردند و پیوسته در این اندیشه بودند که مبادا لحظه ای از یاد او غافل گردند. پس هرگاه اندکی از این مرتبه بالا پائین تر می آمدند و از سر نیاز به اموری همچون خوردن و آشامیدن، حلّ و فصل مسائل اجتماعی روی می آوردند، این را گناهی بزرگ برای خویش می شمردند. استغفار و توبه آنان نیز از چنین اعمالی بوده است[5]

[۱]. جوادی آملی، عبد الله، علی (ع) مظهر اسمای الاهی، ص ۱۰۷ و ۱۰۸، مرکز نشر اسراء، چاپ دوم، ۱۳۸۵٫

[۳] . شهید دستغیب، سید عبدالحسین، ۱۰۰۰ سؤال، ص ۱۹، انتشارات ناس.

[۴] . اسراء ۷۳ و ۷۴، وَ إِن کَادُواْ لَیَفْتِنُونَکَ عَنِ الَّذِى أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ لِتَفْترَِىَ عَلَیْنَا غَیرَْهُ  وَ إِذًا لاَّتخََّذُوکَ خَلِیلًا () لَوْ لَا أَن ثَبَّتْنَاکَ لَقَدْ کِدتَّ تَرْکَنُ إِلَیْهِمْ شَیًْا قَلِیلاً؛ تفسیر المیزان، ترجمه موسوی همدانی، محمد باقر، ج ۱۳، ص ۲۳۸، انتشارت اسلامی؛ اسراء، ۷۳ و ۷۴٫

[۵] . تفسیر المیزان، ج ۶، ص ۳۶۶٫با اندکی تصرف

[۶] . اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه، ج ۳، ص ۴۵، چاپخانه علمیه قم.

منبع :islampedia.ir

/ 6 نظر / 24 بازدید
بینام بانو

..ممنو که سر زدید[گل] http://alonest89.persianblog.ir/ http://jfmh.persianblog.ir/

م . م . ع

سلام علیکم پیام داده بودید که وبلاگ جالبی داری. دوست دارم نظرتان را راجع به مقاله‌ای که در وبلاگ برای سیزده رجب گذارده بودم بدانم. (مقاله اصلی به نام پنجم ذی‌حجه حقیقتی مظلوم در سیطره‌ی شهرتی پوشالی را بخوانید و همانجا نظرتان را بفرمایید.)

م . م . ع

سلام علیکم اسم من مهدی است. در صورتی که علاقمند باشید آدرس ایمیلتان را برایم ارسال کنید تا در زمینه‌های مختلف با هم به تبادل اطلاعات بپردازیم. اما همانطور که در مقاله نوشته بودم: سیزده رجب را که همه نقل می‌کنند (به عنوان نمونه از مرحوم حاج شیخ عباس قمی . و حتی علمای دیگری مثل مرحوم مجلسی که من به ایشان علاقه شدیدی دارم می‌نگارند: مشهور میان محدثان و مورخان آنست که آن حضرت در روز جمعه سیزدهم ماه رجب سی سال پس از عام الفیل ...) من عبارت آقای مطهری را ندیدم و اگر ایشان به طور قطعی گفته باشند جای تعجب دارد که چنین شخصیتی به طور قطعی و بدون استناد به حدیث معتبری این مطلب را نوشته باشند.! و جالب اینجاست که من وقتی این مطلب را به یکی از علما نشان دادم در پاسخم فرمودند: من هم به این نتیجه رسیده‌ام. و شاید دسیسه‌ی دشمنان باشد چرا که در احادیث روز سیزدهم ماه رجب را نحس‌ترین روز سال معرفی کرده است. (البته نحوست ایام را در همانجا معنی کرده‌ام و نحس بودن یا نبودن روزی دلیل صحت و یا سقم ولادت نیست اما ... )

مریم

سلام! ممنون حظورت! مطلب جالب و خواندنی بود! با تشکر![گل]

سلام

جهت تبادل لینک آدرس وبلاگ را برایتان ارسال نمودم، خوشحال می‌شوم شما هم در این امر همکاری داشته باشید.

نسیم

سلام .ممنون که به وب من سر زدی...لینک شدی ...منو بلینک...راستی برای اینکه مطالب وبت جذاب تر باشه و خواننده همش رو بخونه کوتاه بنویس...خیلی طولانین....